Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017

Σχολικός «εκφοβισμός» & κατάθλιψη!



Ένα σχετικά καινούριο πεδίο για τα ελληνικά δεδομένα, είναι ο σχολικός εκφοβισμός -bullying- όπως οι περισσότεροι ακούμε συχνά.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένα θέμα που χρήζει μελέτης και περαιτέρω έρευνας στην Ελλάδα, καθώς σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια και με βάση τα αποτελέσματα μιας μελέτης που πραγματοποίησε η Εταιρία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου σε συνεργασία με την Παιδαγωγική σχολή του Α.Π.Θ., το 29% των μαθητών έχει υποστεί κάποια μορφή εκφοβισμού εντός του σχολικού περιβάλλοντος με συχνότητα δύο έως τρεις φορές το μήνα ή και περισσότερο. Στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες και στην Αμερική το φαινόμενο βρίσκεται με μεγάλη έξαρση, και για αυτό το λόγο τα τελευταία χρόνια γίνονται όλο και περισσότερες έρευνες σχετικά με το bullying.
Το bullying βέβαια εκτείνεται και πέρα από το σχολικό περιβάλλον, σε πολύ περισσότερους τομείς της καθημερινότητας από όσο φανταζόμαστε. Αυτό που ίσως δεν γνωρίζουμε όμως, είναι το αντίκτυπο που έχει το εκάστοτε είδος εκφοβισμού στα παιδιά νεαρής ηλικίας, και κυρίως στους εφήβους. Πολλοί νέοι, προκειμένου να εκτονώσουν όλη αυτή την πίεση και το στρες που αισθάνονται λόγω των εκφοβιστικών συμπεριφορών, καταφεύγουν στον αυτοτραυματισμό. Όλη αυτή η πίεση, προκαλεί πολύ συχνά στα παιδιά και καταθλιπτική συμπτωματολογία.
Εμφανίζεται με τη μορφή του λεκτικού εκφοβισμού (κοροϊδία, διακρίσεις, ντροπιαστικά σχόλια), του κοινωνικού εκφοβισμού (διάδοση φημών, καταστροφή προσωπικών αντικειμένων, απομόνωση από την ομάδα), του σωματικού εκφοβισμού (χτυπήματα, σπρωξίματα, κλωτσιές), του ηλεκτρονικού εκφοβισμού (εκβιασμός μέσω Διαδικτύου και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, μέσω μηνυμάτων στο κινητό τηλέφωνο).
Συχνότερα θύματα είναι τα αγόρια, παρόλα αυτά, αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι πως συχνά οι θύτες έχουν υπάρξει με τη σειρά τους και οι ίδιοι θύματα. Έχουν βρεθεί στην πλευρά του θύματος και γνωρίζουν καλά πώς είναι αυτή η αίσθηση. Τώρα λοιπόν, επιλέγουν να βρεθούν στην πλευρά του θύτη νομίζοντας  πως η υπεροχή αυτή έναντι των πιο αδύναμων θα τους ικανοποιήσει. Καταβάθος όμως και αυτό τους πληγώνει, και η άμυνα που έχουν αναπτύξει θα διαλυθεί αργά ή γρήγορα. Το να νιώθεις δυνατός μέσα από τέτοιες συμπεριφορές είναι πολύ συχνό, καθώς οι θύτες νιώθουν πως μπορούν να εξουσιάσουν τα θύματά τους, και ίσως αυτό να τους κάνει και πιο δημοφιλείς μεταξύ των συνομηλίκων τους.
Εξακολουθεί να θεωρείται «μαγκιά» το να δείχνεις την υπεροχή σου απέναντι σε κάποιον λιγότερο δυνατό, λιγότερο τολμηρό. Πολλές φορές αυτά τα μηνύματα φτάνουν στα αυτιά των παιδιών είτε από τους ίδιους τους γονείς τους, είτε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, είτε από το ευρύτερο περιβάλλον.
Τα θύματα είναι αυτά που βιώνουν τη μεγαλύτερη πίεση και τα αρνητικά συναισθήματα. Το παιδί αρνείται να πάει στο σχολείο, παρουσιάζει αλλαγή στη συμπεριφορά του, κλείνεται στον εαυτό του, ίσως γίνει επιθετικό και πολλές φορές μπορεί να οδηγηθεί στην κατάθλιψη. Αρκεί μια προδιάθεση, όπου θα μετατραπεί σε κατάθλιψη μέσω όλης αυτής της επίδρασης που θα έχει πάνω του ο εκφοβισμός από τους συνομιλήκους του.
Διοργανώνονται πολλές ημερίδες στα σχολεία για να ενημερωθούν τα παιδιά σχετικά με το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού, για να τα παροτρύνουν να μιλήσουν αν είναι θύματα ή και θύτες, να ζητήσουν βοήθεια για το πώς θα αντιμετωπίσουν αυτή την κατάσταση. Αντίστοιχη ενημέρωση παρέχεται και στους γονείς, προκειμένου να μπορέσουν να αντιληφθούν έγκαιρα οποιαδήποτε αλλαγή στη συμπεριφορά των παιδιών τους, να βρουν τρόπο να τα προσεγγίσουν και να εκμαιεύσουν οποιαδήποτε πληροφορία μπορεί να σχετίζεται με το φαινόμενο αυτό.
«Μίλα» είναι το σύνθημα πολλών ομάδων που έχουν αναλάβει δράση για την πρόληψη και την ενημέρωση σχετικά με το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού. Μία τόσο απλή λέξη, που είναι όμως η αρχή για να μπορέσουν τα θύματα να μιλήσουν, να εκφράσουν αυτό που βιώνουν και το αρνητικό συναίσθημα που τους κατακλύζει. Μίλα στη δασκάλα σου, μίλα στο γονιό σου, μίλα σε ένα κοντινό σου πρόσωπο που εμπιστεύεσαι. Μόνος σου θα είναι πιο δύσκολο, μοιράσου την εμπειρία σου και ίσως σε μιμηθούν κι άλλα παιδιά και κάνουν το ίδιο. (Kontasou.com)
Μαρία-Ελένη Γραμματικοπούλου  Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Τρίτη, 20 Δεκεμβρίου 2016

«Τα αρχαία ελληνικά είναι… cool!», λένε Γερμανοί μαθητές


Σε περίπου 200 σχολεία στη Γερμανία ακόμα και σήμερα διδάσκονται αρχαία ελληνικά. Για τους καθηγητές τα αρχαία είναι μέσον πολιτικής αγωγής των παιδιών, για τους μαθητές απλά κουλ
- Συ αυτός απορέεις
- Τους άλλους ποιέεις απορέειν
- Γοητεύεις με, ως γε μοι δοκέεις...

Να διαβάσουν, να μεταφράσουν και να εξηγήσουν τη σημασία του ποιέω καλούνται έντεκα 13χρονοι περίπου μαθητές στο γυμνάσιο Μπετόβεν της Βόννης. Τα παιδιά, καθισμένα το ένα δίπλα στο άλλο, και έχοντας τοποθετήσει τα θρανία τους σε σχήμα Π, φαίνονται συγκεντρωμένα και προσπαθούν με την ερασμική προφορά να διαβάσουν τις δύσκολες και άγνωστες για αυτά λέξεις. Και δεν είναι μόνο αυτό. Ο υπομονετικός καθηγητής τους Ντίτερ Μπράουν τους ρωτάει επίμονα για τις ιδέες του Σωκράτη και τους εξηγεί τη διδασκαλία του.

«Εξετάζει με στόχο να βρει την αλήθεια αλλά κανείς δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Κάθε άνθρωπος πρέπει να βρει την αλήθεια για τον εαυτό του..»

Είναι η πρώτη επαφή των παιδιών με τη γλώσσα εδώ και τέσσερις μήνες που ξεκίνησε η σχολική χρονιά στα γερμανικά σχολεία. Επέλεξαν τα αρχαία ελληνικά συνειδητά και μάλιστα τα προτίμησαν από τα γαλλικά. Στο γυμνάσιο Μπετόβεν της Βόννης, οι χίλιοι περίπου μαθητές είναι υποχρεωμένοι στην ηλικία των δώδεκα ετών να επιλέξουν μια τρίτη ξένη γλώσσα. Μέχρι τότε μαθαίνουν υποχρεωτικά αγγλικά και λατινικά και στην 8η, σύμφωνα με το γερμανικό σύστημα, μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα στα γαλλικά και τα αρχαία ελληνικά.

Είναι cool και η Ελλάδα ανακάλυψε τη δημοκρατία

Δεν είναι πολλά τα παιδιά που επιλέγουν τα αρχαία, περίπου είκοσι από τα 120 που έχουν δικαίωμα επιλογής, ωστόσο η Μελίσα, η Αγλαΐα, ο Κρίστιαν, η Κόζιμα, η Φελίτσιτας, ο Κόνραντ είναι κάποια από αυτά, και με πολλή ζωντάνια και προθυμία θέλησαν να εξηγήσουν στην Deutsche Welle τους λόγους που το έκαναν:

-          Μια αρχαία γλώσσα είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα και είναι πολύ πιο συναρπαστικό να λες ότι έμαθα αρχαία ελληνικά από το να λες ότι έμαθα γαλλικά. Φαίνεσαι πιο έξυπνος, όταν λες πως μαθαίνεις αρχαία ελληνικά.
-          Μαθαίνεις πολλά για τη ζωή. Μαθαίνεις από που προέρχονται τα γράμματα αλλά μαθαίνεις και πολλά για την ιστορία.
-          Δεν χρειάζεται να ξέρεις να μιλάς, αλλά κάποια πράγματα είναι σημαντικό να τα γνωρίζεις. Οι Έλληνες νομίζω ήταν οι πρώτοι που ανακάλυψαν τη δημοκρατία.
-          Πιστεύω ότι τα αρχαία ελληνικά είναι μέρος της σημερινής μας κουλτούρας ή για να το πω διαφορετικά η Ελλάδα είναι ο πρόγονος της σημερινής μας κουλτούρας, της δημοκρατίας. Είναι κάτι διαφορετικό.
-          Εγώ μαθαίνω αρχαία ελληνικά γιατί μιλάει και ο πατέρας μου και το βρίσκω κουλ να μαθαίνεις από που προέρχονται τόσες λέξεις που χρησιμοποιούνται σε άλλες γλώσσες.
Δεν είναι μόνο η γλώσσα αλλά οι ιδέες που κυρίως συγκινούν

Ο Κόνραντ ήταν ο μοναδικός που κάποιος στην οικογένειά του είχε σχέση με τα αρχαία ελληνικά. Η διδασκαλία των αρχαίων βέβαια έχει μακρά παράδοση στη Γερμανία. Γνώρισε μεγάλη άνθιση κυρίως τον 18ο  και 19ο  αιώνα. Σήμερα διδάσκονται σε περίπου 200 σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα. Τα περισσότερα βρίσκονται στη Βαυαρία και τη Βάδη-Βυρτεμβέργη ενώ ο αριθμός των μαθητών, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, ανέρχεται σε περισσότερους από 11.000 συνολικά. Ο αριθμός βέβαια φθίνει από τη δεκαετία του 1970 οπότε έγιναν μεγάλες μεταρρυθμίσεις και δόθηκε βαρύτητα σε άλλα μαθήματα όπως για παράδειγμα στα παιδαγωγικά ή την κοινωνιολογία.

Στο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, όπου βρίσκεται και το γυμνάσιο Μπετόβεν στη Βόννη, περίπου 40 φιλόλογοι διδάσκουν αρχαία ελληνικά και κάθε χρόνο λίγο πριν τα Χριστούγεννα διοργανώνουν ένα τριήμερο συνέδριο, το οποίο αφορά θέματα διδασκαλίας αλλά και ουσίας των κειμένων. Φέτος για παράδειγμα ανάμεσα σε άλλα ασχολήθηκαν και με τον «παντοπόρο άπολι» στην Αντιγόνη του Σοφοκλή, «τον άνθρωπο που θέτει εαυτόν εκτός πολιτικής κοινωνίας».

Η αγάπη, η προθυμία και το ενδιαφέρον για το αντικείμενό τους είναι προφανής με όσους φιλολόγους ήρθαμε σε επαφή. «Δεν μαθαίνουμε μόνο τη γλώσσα. Πρέπει γρήγορα να γίνεται σαφές ποιός είναι ο στόχος. Δεν είναι η επικοινωνία αλλά ο τρόπος σκέψης, τα σπουδαία κείμενα και θέματα, στα οποία οι Έλληνες υπήρξαν οι μεγάλοι πρωτοπόροι στην Ευρώπη » λέει ο Ντίτερ Μπράουν.

Τα κείμενα του Πλάτωνα και του Ξενοφώντα καταφέρνουν λοιπόν ακόμα και σήμερα να κινούν την περιέργεια και το ενδιαφέρον όχι μόνο των φιλολόγων αλλά και μαθητών στη Γερμανία. ( από το διαδίκτυο)

Πηγή: Deutsche Welle

Σάββατο, 19 Νοεμβρίου 2016

Στίβεν Χόκιν: Είναι μετρημένες οι ημέρες μας στη γη



Στα 74 του ο Στίβεν Χόκιν έχει πολλάκις αναφερθεί στην καταδικασμένη ανθρώπινη ύπαρξη η οποία κινδυνεύει τόσο από την κατακόρυφη αύξηση των πυρηνικών όσο και από την χωρίς όριο καταστροφή του πλανήτη.
Ο Στίβεν Χόκιν έχει επίσης έχει «κρούσει» τον κώδωνα του κινδύνου αρκετές φορές αναφορικά με το ζήτημα της εξέλιξης της τεχνητής νοημοσύνης, σημειώνοντας πως ένα τέτοιο σενάριο θα σημάνει αυτόματα και το τέλος του ανθρώπινου είδους.
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας ομιλίας του ο Στίβεν Χόκιν απαντώντας σε σχετική ερώτηση υπογράμμισε πως υπό τις παρούσες συνθήκες η μόνη ελπίδα για τους ανθρώπους είναι η εύρεση νέου πλανήτη… συγκεκριμένα ο ίδιος σημείωσε «οφείλουμε να συνεχίσουμε να επενδύουμε στα ταξίδια του διαστήματος καθώς είναι η μοναδική ελπίδα για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους. Δεν πιστεύω πως θα μπορέσουμε να επιβιώσουμε για περισσότερα από 1000 χρόνια στον εύθραυστο πλανήτη μας».
Κλείνοντας πάντως την ομιλία του ο Στίβεν Χόκιν έσπευσε να τονώσει το ηθικό των σπουδαστών που είχαν την τύχη να τον δουν από κοντά λέγοντας «συνεχίστε να κοιτάζετε ψηλά στα αστέρια γιατί εκεί είναι το μέλλον και σταματήστε να κοιτάζετε χαμηλά στο έδαφος». (από το διαδίκτυο)

Σάββατο, 29 Οκτωβρίου 2016

Πόλεμος και χρεοκοπία



Το βιβλίο «Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις, 1821-2016» του Γιώργου Δερτιλή ερευνά την ιστορία του νέου ελληνικού κράτους μέσα από τους αγώνες, τις τραγωδίες, αλλά και τις οικονομικές του αποτυχίες

Στους δύο αιώνες ιστορίας του, το νέο ελληνικό κράτος ταυτίστηκε με τις εξελίξεις της Ευρώπης. Συμμετείχε ενεργά στην εξέλιξη του Ανατολικού Ζητήματος τον 19ο αιώνα, πήρε το μέρος των νικητών στους δύο αιματηρούς παγκόσμιους πολέμους και στον Ψυχρό Πόλεμο του 20ού, ενώ στο ενδιάμεσο βυθίστηκε σε τέσσερις εμφυλίους και έξι πτωχεύσεις (τις συνέπειες της έβδομης έχουμε την ατυχία να τη βιώνουμε εδώ και αρκετά χρόνια). Η Ελλάδα πήρε εναλλάξ τη μορφή του ένδοξου μαχητή, του Κάιν και του ζητιάνου. Και όλοι αυτοί οι ρόλοι αλληλοπλέκονται μεταξύ τους.

Αυτό μας θυμίζει ο Γιώργος Δερτιλής, ένας από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς της εποχής μας, ο οποίος αναζητά μέσα από τα μονοπάτια της ελληνικής ιστορίας τα βαθύτερα αίτια για τις διαδοχικές κρίσεις που έχει βιώσει το ελληνικό κράτος. «Αν οι Έλληνες πολίτες γνώριζαν τα σφάλματα που οδήγησαν στις έξι πρώτες πτωχεύσεις της Ιστορίας μας, θα είχαμε αποφύγει την έβδομη. Αν οι Έλληνες πολιτικοί γνώριζαν τα σφάλματα που οδήγησαν στους εμφυλίους πολέμους της Ιστορίας μας, θα είχαν αποκηρύξει τις εμφυλιοπολεμικές τους δημαγωγίες», αναφέρει ο Δερτιλής στα προλεγόμενα του (τελευταίου του, όπως αναφέρει ο ίδιος, μια και «σαράντα χρόνια στο επάγγελμα του ιστορικού και του δασκάλου είναι βαρύ φορτίο) βιβλίου του, «Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις, 1821-2016», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

Κεντρικό ρόλο στην επιχειρηματολογία του Δερτιλή έχει ένας φαύλος κύκλος ή -όπως προτιμά ο ίδιος- μία «φαύλη σπείρα». Πιο συγκεκριμένα, εξηγεί: «Σε όλους τους πολέμους και σε όλες τις πτωχεύσεις της νεοελληνικής Ιστορίας επαναλαμβάνεται μία αλληλουχία αιτίων και αιτιατών: οι υπέρμετρες στρατιωτικές δαπάνες, η υπερχρέωση και τα ανεπαρκή φορολογικά έσοδα συνδέονται σε φαύλο κύκλο ή, ορθότερα, σε “φαύλη σπείρα”. Αυτή η δίνη στροβιλίζεται κατά κάποιον τρόπο γύρω από τον άξονα πόλεμος - πτώχευση, οδηγώντας συνήθως σε αναδιάρθρωση του χρέους υπό διεθνή δημοσιονομικό έλεγχο. Επειτα, μια δύσκολη οικονομική ανάκαμψη ενεργοποιεί αργά ή γρήγορα μια νέα αλληλουχία υπερχρέωσης και εξοπλισμών, που οδηγεί στην επόμενη πτώχευση, ή στον επόμενο πόλεμο, ή και στα δύο. [...]».

Ο ίδιος επισημαίνει ότι αυτή η σπείρα υπονοεί μία συσχέτιση ανάμεσα στους πολέμους, τις πτωχεύσεις και τις κρίσεις, κάτι το οποίο δεν σημαίνει αναγκαστικά αιτιότητα. Και συμπληρώνει: Οι πρωταρχικές ωστικές δυνάμεις που έθεσαν σε κίνηση τη σπείρα ήταν αφενός ο εθνικισμός, που ξεσήκωσε την Επανάσταση του ’21 και αφετέρου το αδελφοκτόνο σύνδρομο του Κάιν, που έφερε τον πρώτο εμφύλιο πόλεμο. Το σύνδρομο του Κάιν είναι άλλωστε κοινό στοιχείο όλων των πολέμων από καταβολής κόσμου και ο εθνικισμός κοινό στοιχείο των μοντέρνων πολέμων, από τον ίδιο αιώνα και μετά».

Η μοναδική περίπτωση πτώχευσης για την οποία δεν είχαν καμία ευθύνη οι Έλληνες συνδέεται με την επέτειο που γιορτάζουμε σήμερα. «Η έκτη πτώχευση της νεοελληνικής Ιστορίας ξεκίνησε το 1940. Ήταν η μόνη για την οποία οι Έλληνες δεν είχαν καμίαν απολύτως ευθύνη». Ωστόσο η τραγωδία μας δεν σταμάτησε εκεί. Γιατί ενώ να φροντίσουμε να ανασυγκροτήσουμε τη χώρα μετά την καταστροφική Κατοχή, χωριστήκαμε σε δύο στρατόπεδα και αρχίσαμε να πολεμάμε ο ένας τον άλλο μέχρι εσχάτων. «Ο Εμφύλιος έφερε νέες υλικές καταστροφές, χειρότερες από εκείνες της ξένης κατοχής. Η νίκη των κεντροδεξιών κυβερνήσεων είχε τεράστιο κόστος [...]. Άφησε επιπλέον μία εμφυλιοπολεμική νοοτροπία που διχάζει ακόμη και σήμερα τους Έλληνες• και που είναι ένα από τα σημαντικότερα αίτια της σημερινής κρίσης [...]».

Αυτή η νοοτροπία, λοιπόν, εξακολουθεί να δηλητηριάζει την ελληνική κοινωνία: «Η εμφυλιοπολεμική δημαγωγία οδηγεί σε δικτατορία με κουρελιασμένο μανδύα ψευδοκοινοβουλευτισμού. Βαριά η λέξη, αλλά όχι άδικη. Είναι άραγε ασήμαντες οι ανοησίες και οι ψευτιές των “εκπροσώπων του Λαού” που παρελαύνουν στις οθόνες; Είναι μήπως τυχαίοι οι ψευτοδιαξιφισμοί και οι αλληλοκατηγορίες, τα σκισμένα μνημόνια, οι ελαστικές συνειδήσεις και τα ανύπαρκτα ή ψευδή “πόθεν έσχες”; Και είναι περίεργο που οι μισοί τουλάχιστον Έλληνες έχουν υποβάλει την παραίτησή τους ως ψηφοφόροι και ως πολίτες και αφήνονται στο έλεος των φαύλων, ανικάνων, αμορφώτων και ανοήτων ανθρώπων που ψηφίζουν τους νόμους του εκάστοτε αφέντη-πρωθυπουργού;», διαπιστώνει δυσοίωνα ο ιστορικός.

Είναι, όμως, όλα σκούρα; Ίσως όχι όλα, σπεύδει να διευκρινίσει: «Υπάρχουν και οι παρενθέσεις της αισιοδοξίας που χρειαζόμαστε για να παίρνουμε κουράγιο ενάντια στην παραίτηση. Στις παρενθέσεις αυτές προσπαθώ να δείξω πότε και πώς είναι πιθανό και εφικτό να τελειώσει η κρίση. Με αισιοδοξία, λοιπόν, κλείνει το βιβλίο, και μακάρι να βγω αληθινός». Και το ίδιο ευχόμαστε και εμείς, μέσα σε ένα περιβάλλον οικονομικής δυσπραγίας, αλλά και εν δυνάμει διεθνούς αστάθειας – χορηγία ενός Προέδρου από τη γείτονα που φαίνεται ότι θέλει να ρίξει και πάλι καύσιμο στις αδηφάγες φλόγες του εθνικισμού που πιστεύαμε ότι θα μπορούσαμε να αφήσουμε πίσω. (από το διαδίκτυο)

Κυριακή, 16 Οκτωβρίου 2016

Το τέλος του «κανονικά» εργαζομένου



«Ο τρόπος που εργαζόμαστε αλλάζει: οι συνάδελφοι μπορεί να βρίσκονται στην άλλη άκρη του κόσμου, μπορείς να στήσεις μια επιχείρηση με ένα smartphone και να είσαι αυτοαπασχολούμενος», γράφει στον Guardian ο Μάθιου Τέιλορ, στο άρθρο του: «Θα πω στην Τερέζα Μέι ποιο είναι το πρόβλημα στην εργασία σήμερα».

Ο αριθμός των εργαζομένων στη Βρετανία που απασχολούνται με συμβόλαια «zero-hours» (μια, ας την ονομάσουμε, «ευέλικτη» μορφή εργασίας) αυξήθηκε κατά 20% σε ένα χρόνο – 900.000 άτομα, 3% του εργατικού δυναμικού. Ενδειξη ότι η επισφαλής απασχόληση γίνεται όλο και πιο έντονο χαρακτηριστικό της αγοράς εργασίας.

Οι εργαζόμενοι στο σκληρό περιθώριο της αγοράς εργασίας πληρώνονται κατά 50% χαμηλότερα από τη μέση αμοιβή του κανονικά εργαζόμενου (7,5 λίρες ανά ώρα, 11,5 λίρες ανά ώρα αντίστοιχα).

Στις 15/07, σε άρθρο για την «Απαξίωση της εργασίας» υπενθυμίζαμε μια παλαιότερη αναφορά της «Κ» από το μακρινό 2009 (24/05): «Οι εργαζόμενοι δουλεύουν πολλές ώρες χωρίς να πληρώνονται γι’ αυτές, πολυαπασχολούνται από ανάγκη, αμείβονται πολύ κάτω από τις κατώτατες συμβάσεις εργασίας, με καθυστερήσεις μηνών και με ποσά που δεν αντιστοιχούν σε αυτά που υπογράφουν ότι λαμβάνουν, τρομοκρατούνται...».

Το εργασιακό τοπίο αλλάζει ταχύτατα σε όλον τον κόσμο, οι άνθρωποι που ζουν ασταθώς και άτσαλα αυξάνονται, επιστήμονες και επιχειρηματίες υποστηρίζουν ότι το θέμα δεν μπορεί να επαφίεται στην «αυτορρύθμιση της αγοράς», ότι απαιτούνται μέτρα κοινωνικά και πολιτικά. Ποια και προς ποια κατεύθυνση, είναι το καθοριστικό ερώτημα. Η Ελλάδα, μέσα στον κυκεώνα των αλλαγών, έχει μία επιπλέον «διαρροή». Οι πτυχιούχοι επιστήμονες που μετανάστευσαν στο εξωτερικό την τελευταία εξαετία υπολογίζονται σε περισσότεροι από 330.000. Πώς θα μπορέσει η Ελλάδα να φέρει πίσω τα καλύτερα μυαλά της, ώστε να γίνουν η ατμομηχανή της ανάκαμψης; Αυτό ήταν το θέμα του τρίτου ετήσιου συνεδρίου της οργάνωσης Reload Greece («Κ» 1/10, του Γιάννη Παλαιολόγου). Το περασμένο Σάββατο, περίπου 200 Ελληνες επαγγελματίες, εργαζόμενοι στο Λονδίνο, αναζητούσαν τρόπους για να προσφέρουν, να συνεργαστούν, δικτυωμένοι με την ελληνική οικονομία. Και όπως τόνισε ο οικονομολόγος Αρίστος Δοξιάδης, η στήριξη Ελλήνων του εξωτερικού που είναι στελέχη εταιρειών ή επιστήμονες υψηλού κύρους μπορεί να αποβεί καθοριστική στην ανάπτυξη και επιτυχία νέων εξειδικευμένων ιδεών - εφαρμογών.

Δύο διαφορετικά θέματα, μπορεί να σκεφτεί κανείς. Τι σχέση μπορεί να έχει αυτό το σύγχρονο πρεκαριάτο («το προλεταριάτο έχει αντικατασταθεί από το προσωρινάτο», έχει σχολιάσει προσφυώς ο Βασίλης Παπαβασιλείου) με τους προνομιούχους Ελληνες της διασποράς; Πού συναντιούνται η επισφάλεια του ενός με την αναζήτηση ενός οικονομικού δεσμού με την πατρίδα, του άλλου; Θέματα αταίριαστα και ετεροβαρή, είναι η πρώτη σκέψη. Και αν οι Ελληνες του εξωτερικού ενεργοποιηθούν, από τη βάση του ο καθένας, και συμβάλουν στην ανάπτυξη ψηφιακών, για παράδειγμα, εφαρμογών που στρέφονται γύρω από τον τουρισμό ή τη ναυτιλία; Δεν θα δημιουργηθούν και θέσεις εργασίας;

Προφανώς δεν θα πρόκειται για μαζική ούτε για μαγική λύση. Και μάλλον θα πρέπει να απομακρυνθούμε από παρόμοιες σκέψεις. Το κλίμα θα αλλάξει αργά και βασανιστικά, χρειάζεται συμβολή και συμμετοχή πολλών παραγόντων, ο «κανονικά» εργαζόμενος, εν τω μεταξύ, θα γίνεται όλο και πιο δυσεύρετο «είδος». Η τελευταία διαπίστωση μπορεί να περιλαμβάνει και τον σπόρο μιας αλλαγής που κυοφορείται. Μιας αλλαγής συνολικής που δεν γίνεται χωρίς δαπάνη και απώλειες. (Μαρία Κατσουνάκη, Καθημερινή, 5.10.2016)